Beyaza boyanan bir baston
Görme engelliler yüzyıllardır günlük hayatlarında baston kullanıyor. Ama bugün bildiğimiz haliyle beyaz baston çok daha yeni bir fikir. Bristol’lu fotoğrafçı James Biggs, 1921’de geçirdiği bir kazada görme yetisini kaybetmişti. Kalabalık caddelerde sürücüler kendisini fark etsin diye bastonunu beyaza boyadı. İlk beyaz baston genellikle onun adıyla anılıyor.
Bir fikir, birçok şehir
Fikir kısa sürede başka şehirlere de ulaştı. 1930’da Peoria Lions Kulübü’nün başkanı George Bonham, kırmızı bantlı bir beyaz baston önerdi. Aynı yılın aralık ayında şehir, beyaz baston kullanan yayalara karşıdan karşıya geçerken öncelik tanıyan bir kural getirdi. Şubat 1931’de Fransa’da Guilly d’Herbemont ülke çapında bir “beyaz baston hareketi” başlattı ve Paris’te 5.000 beyaz baston bağışladı.
Görünmekten tanınmaya
Başta görülmek için kullanılan baston, zamanla tanınmanın da yolu oldu. Artık bağımsızlığın, özgüvenin ve sokakta rahatça dolaşabilme hakkının simgesiydi. 1960’lara gelindiğinde bu tanınırlık ülke çapında karşılık bulmaya hazırdı.
1963 temmuzunda federasyonun kongresine katılan delegeler, elli eyaletin valisine çağrıda bulunarak 15 Ekim’in “Beyaz Baston Güvenlik Günü” olmasını talep etti. Fikir basitti: Sokakta zaten herkesin tanıdığı beyaz bastona, her eyaletin takviminde yer alan resmî bir gün kazandırmak.
Aynı gün içinde yasadan bildiriye
6 Ekim 1964’te ortak karar tasarısı HR 753 yasalaştı. Başkan Lyndon B. Johnson da birkaç saat içinde ilk bildiriyi yayımladı. Bildiride sürücülerden beyaz baston kullananlara karşı özellikle dikkatli olmaları, vatandaşlardan da görme engelli insanların bağımsızlığına destek olmaları isteniyordu.
Sadece bir güvenlik mesajı değil
Savunucular bu yasayı, görme engelli bireyler için bir sivil haklar yasası olarak tanıdı. Yasa, bağımsız hareket etme hakkını güvence altına alıyordu ve 15 Ekim’in her yıl anılmasını öngören bir madde de içeriyordu.
Günün bu geniş anlamı hiç kaybolmadı. Zamanla vurgu trafik güvenliğinden eşit erişime, yani herkesle aynı şartlarda toplumsal hayatın içinde olma hakkına genişledi.
Dünyanın dört bir yanında
Bugün 15 Ekim dünyanın pek çok yerinde anılıyor. Görme engelli ve az gören bireyler, kuruluşlar, okullar, belediyeler ve yerel topluluklar her yıl bu güne özel etkinlikler düzenliyor. Yürüyüşler, açık etkinlikler, söyleşiler… Biçimi değişse de amaç aynı: Bağımsız hareket etmenin önemini göstermek ve kamusal alanların herkes için erişilebilir olması için neler gerektiğini hatırlatmak.
Bağımsızlık her gün!
Beyaz baston yıllardır bağımsızlığın merkezinde ve her geçen gün daha akıllı hale geliyor. Hedef hiç değişmedi: Bağımsızlığın takvimdeki tek bir gün değil; her gün, gidilen her yolda yeniden yaşanan bir hak olduğunu vurgulamak.
Beyaz Baston Günü’nüz kutlu olsun! WeWALK olarak bu yolda sizinle birlikte yürümekten mutluyuz.
Birlikte Yürüyoruz!
